پاسخ کوتاه: پلاگین UAD شبیهسازی تجهیزات کلاسیک استودیو از یونیورسال آدیو است و امروز به دو شکل اجرا میشود: نسخهٔ DSP با نام «UAD» روی تراشههای داخل Apollo یا UAD-2 Satellite، و نسخهٔ Native با نام «UADx» روی CPU خود کامپیوتر، بدون هیچ سختافزار UA. UAD Spark Studio اشتراکی است که فقط نسخههای Native را میدهد. اگر پلاگینی در زمان خرید هر دو نسخه را داشته باشد، یک خرید مجوز هر دو را به شما میدهد.
هر Apollo با چند پلاگین UAD همراه عرضه میشود. پای خرید که وسط میآید، چند اسم شبیه هم جلویتان سبز میشود: UAD و UADx، Spark Studio، Satellite. سؤال اصلی ولی ساده است. با کامپیوتر خودتان، با یا بدون کارت صدای یونیورسال آدیو، چه چیزی اجرا میشود و پولتان دقیقاً کدام مجوز را میخرد؟ جواب را با قیدهای خود سازنده آوردهایم.
پلاگین UAD از کجا آمده؟
یونیورسال آدیو (Universal Audio، از اینجا UA) شروع پلاگینهای UAD را سال ۲۰۰۱ میداند و هدفشان را بازسازی صدای تجهیزات کلاسیک استودیو. میزبانان آدیو مگ، رسانهٔ ویدیویی خود تکنیک، در قسمت «چرا حرفهایها از پلاگینهای UAD استفاده میکنند!» میگویند UA در همین سال اولین پردازندهٔ خودش را عرضه کرد، که در ویدیو UAD-1 نامیده میشود. چرا پردازندهٔ جدا؟ به گفتهٔ آنها کامپیوترهای آن روزها برای شبیهسازی بلادرنگ یک دستگاه آنالوگ آنقدر کم میآوردند که پروژه عملاً قابلاستفاده نبود، و DSPها آن زمان مثل بهشت بودند.
UA روش ساختش را physical modeling مینامد. ادعایش این است که دستگاه آنالوگ را در دنیای دیجیتال «دوباره میسازد»، و این کار از signal modeling سختتر و زمانبرتر است ولی پلاگین را حتی در تنظیمهای افراطی مثل دستگاه اصلی به رفتار وامیدارد. برای همین سراغ خود سازندهها میرود، از Neve و Manley تا SSL و EMT.
اینها حرف خود سازنده است. UA در مقایسه با سکوهای DSP دیگر خودش صریحاً مینویسد نظرش «جانبدارانه» است.
گوش هم حرف خودش را دارد. در قسمت «مقایسه عملکرد اکولایزرها»، میزبان میگوید Pultec شبیهسازیشدهٔ UA با همهٔ پیچها روی صفر کمی بوست میداد (در ویدیو «حدود یک دسیبل» گفته میشود)، و شبیهسازیهای IK، UA و Waves با تنظیم یکسان سه رفتار متفاوت داشتند. نتیجهگیریاش منصفانه است: بدون Pultec واقعی نمیشود گفت کدام درستتر است.
DSP و CPU به زبان ساده
میزبانان آدیو مگ در معرفی انواع پردازشگر ها تعریف سادهای دارند: نرمافزاری که روی خود کامپیوتر اجرا شود «نیتیو» است و نرمافزاری که یک DSP جدا از CPU لازم دارد «DSP-based». دستگاههای UAD-2 تراشههای DSP اختصاصی دارند و پردازش پلاگینهای UAD را از CPU برمیدارند.
همین تخصص محدودیت هم میسازد. تراشههای Satellite از نوع SHARC هستند و فقط پلاگینهایی رویشان اجرا میشود که برای همین پردازنده کد شدهاند. میزبانان این را با یک باور اشتباه رایج توضیح میدهند: اگر FabFilter باز کنید، پردازندههای UAD هیچ کمکی به آن نمیکنند.
صدا چطور؟ در همان قسمت، DSP پردازندهای محدود به یک کار معرفی میشود که آن را سریع و بلادرنگ انجام میدهد، ولی در کیفیت و دقت با CPU فرقی ندارد. از FPGA هم حرف میزنند، با این قید که خودشان متخصص الکترونیک نیستند. صفحههای رسمی UA که خواندیم از FPGA چیزی نمیگفتند. ما هم ساکتیم.
چرا کامپیوتر قویتر نخریم؟ UA خودش قبول دارد که برای بالا بردن توان کلی سیستم، کامپیوتر جدید راهحل خوبی است. استدلالش برای DSP دو تکه دارد: برخی پلاگینهای جدیدش بعد از چند نمونه یک کامپیوتر معمولی را از پا درمیآورند، و DSP اجازه میدهد هنگام ضبط با UAD Console از پلاگین بدون تأخیر استفاده کنید. آدیو مگ هم همین را از زاویهٔ دیگری میبیند: هرسال گفته میشود دوران DSP تمام شده ، ولی پروژهها و پلاگینها هم سنگینتر میشوند.
نسخهٔ Native روی کامپیوتر خودتان
تا مارس ۲۰۲۲ اجرای پلاگین UAD سختافزار DSP میخواست. UAD Spark این را عوض کرد. نسخههای native روی CPU کار میکنند و Apollo یا سختافزار دیگر UA نمیخواهند. در DAW با نام «UADx» دیده میشوند، با فرمت VST3، AU یا AAX. VST2 ندارند.
UA صدای نسخهٔ native را همان صدای نسخهٔ سختافزاری میداند و آن را برای میکس داخل کامپیوتر، کار از راه دور و سشنهای اشتراکی پیشنهاد میکند.
همهٔ پلاگینهای UAD نسخهٔ native ندارند. چند عنوان هم برعکس فقط native هستند، از جمله Topline Vocal Suite، Ocean Way Studios Deluxe، Capitol Mastering Compressor، Teletronix LA-2A Tube Compressor، UA 1176 Classic FET Compressor و همهٔ سازهای UAD (فهرست کامل UA). اسمها را با دقت بخوانید. 1176 Classic Limiter Collection و LA-2A Leveler Collection محصول دیگریاند و هر دو نسخه را دارند.
نیازمندیهای رسمی: macOS از Big Sur 11 تا Golden Gate 27، یا Windows 10 و 11 نسخهٔ ۶۴ بیتی، با پردازندهٔ Intel، AMD یا Apple silicon. اینترنت برای دانلود و فعالسازی، یک حساب رایگان iLok و برنامهٔ UA Connect لازم است، ولی دانگل iLok USB اجباری نیست.
UA برای تأخیر نسخهٔ native عددی نداده است. ما هم نمینویسیم.
UAD Spark Studio چیست؟
UAD Spark در مارس ۲۰۲۲ اول فقط روی مک آمد، نسخهٔ ویندوزش برای پاییز همان سال وعده داده شد، و کتابخانهاش که با ۱۳ عنوان شروع شده بود امروز از ۶۵ عنوان گذشته است. اسم امروزش UAD Spark Studio است و اطلاعیهٔ رسمی تغییر نام را پیدا نکردیم.
این اشتراک ماهانه یا سالانه، کل کتابخانهٔ native UAD را همراه DAW خود UA به نام LUNA Studio روی macOS و Windows میدهد. سازهای UAD هم در بستهاند. Apollo لازم نیست.
ولی یک چیز در این بسته نیست.
مشترک Spark Studio فقط نسخههای native را میگیرد و پلاگین DSP در اشتراک نیست. اگر Apollo دارید و میخواهید هنگام ضبط در Console پلاگین بگذارید، اشتراک این را باز نمیکند. دو عنوان native، 1176 Classic FET Compressor و Teletronix LA-2A Tube Compressor، در اشتراک نیستند و پلاگینهای میکروفون UA هم نه. Neve 1073 در اشتراک هست، ولی نسخهٔ دائمی native آن را فقط مالکان ثبتشدهٔ Apollo یا UAD-2 میخرند.
فعالسازی هم فرق دارد. مجوزهای Spark Studio فقط روی iLok Cloud یا iLok USB فعال میشوند. iLok Cloud همزمان فقط به یک کامپیوتر وصل میشود و اینترنت پایدار میخواهد. با اینترنتی که مدام قطع و وصل میشود، این قید جدی است. راه خود UA برای سفر یا اینترنت ناپایدار، بردن مجوز روی iLok USB است که بعد از فعالسازی اینترنت نمیخواهد.
DSP روی Apollo و ضبط بیتأخیر
مهمترین فرق اینجاست. DSPهای Apollo پلاگین را هنگام ضبط تقریباً بدون تأخیر و مستقل از اندازهٔ بافر DAW اجرا میکنند. UA مزیت بزرگتر را مانیتورینگ کمتأخیر در برنامهٔ UAD Console میداند: ورودی را از Console رد میکنید، رویش پلاگین DSP میگذارید و خواننده صدای شبیهسازی آنالوگ را همان لحظه در هدفون میشنود.
در قسمت «راز Latency و Buffer Size» آدیو مگ هم همین را میشنوید: با کارت DSPداری مثل Apollo Twin حتی افکتهای سنگین را میشود بیتأخیر به گوش خواننده رساند. ولی میزبانان همانجا هشدار هم میدهند. DSP کار خودش را میکند و به بافر DAW ربطی ندارد، پس کارت صدا را فقط به امید تأخیر کمتر در خود DAW نخرید.
«نزدیک صفر» صفر مطلق نیست. برخی پلاگینهای UAD تأخیر اضافه دارند، ولی UA آن را ناچیز میداند: معمولاً ۰ تا ۱۰۰ سمپل. UA مانیتور کردن ورودی زنده در Console را با Precision Multiband (حدود ۱۵٬۰۰۰ سمپل)، C-Suite C-Max و Ampex ATR-102 توصیه نمیکند.
DSP در Apollo فقط برای پلاگین نیست. میکس Console روی DSP داخل Apollo انجام میشود و Apollo بخشی از DSP را برای میکسر داخلیاش برمیدارد، پس حتی بدون پلاگین مصرف DSP دیده میشود.
Console را درست باز کنید
میزبان آدیو مگ «بزرگترین اشتباه» تازهکارها را همینجا میبیند: فیدرهای Console فقط برای مانیتورینگ مستقیماند و به DAW ربطی ندارند. توصیهاش ساده است. اول Console را باز کنید و همهٔ ورودیها را میوت کنید تا با روشن کردن فانتوم پاور فیدبک نگیرید.
بعد کلید Insert Effects. روی MON افکت فقط شنیده میشود. روی REC، صدایی که در DAW ضبط میشود صدای بعد از پلاگین است. این انتخاب برای هر ترک جداست.
Unison، پریامپی که عوض میشود
Unison فناوری انحصاری UA است که در همهٔ پریامپهای میکروفون Apollo هست. پلاگین Unison امپدانس ورودی فیزیکی و رفتار گین پریامپ Apollo را تغییر میدهد تا به دستگاه شبیهسازیشده نزدیک شود، و چون این بارگذاری پیش از تبدیل آنالوگ به دیجیتال رخ میدهد، UA آن را به پریامپ اصلی وفادار میداند. میزبان آدیو مگ هم در توضیح Unison روی همین «پیش از تبدیل» تأکید میکند.
دو قید دارد. Unison فقط در اینسرت مخصوص Unison در UAD Console یا LUNA کار میکند و همان پلاگین داخل DAW تعامل سختافزاری ندارد. پردازش Unison هم همیشه ضبط میشود، حتی با Insert Effects روی MON.
| مدل Apollo | کانال Unison |
|---|---|
| Solo، Twin X، Twin X Gen 2، x6 | ۱ تا ۲ |
| x4، x8 و نسخههای Gen 2 | ۱ تا ۴ |
| x8p و x8p Gen 2 | ۱ تا ۸ |
| x16، x16 Gen 2، x16D | ندارد |
آدیو مگ این را با خواننده امتحان کرده است. در همان قسمت، یک پریامپ Unison (در ویدیو «۶۱۰» شنیده میشود) را روی وکال سروش باز میکنند و میزبان میگوید «تفاوت جنس وکال» را میشنوید. جالبتر واکنش خود خواننده است: میزبان میگوید افکتها روی اجرای سروش هم اثر گذاشت و سروش تأیید میکند که «واقعاً حس کردم بهتر بود». جزئیات بیشتر در «فناوری Unison در Apollo چیست» آمده است.
Satellite و هستههای DSP
همه نمیخواهند کارت صدایشان را عوض کنند. در قسمت UAD آدیو مگ یادآوری میشود که میشود کارت صدای UA را نخرید و فقط «هسته» خرید. UAD-2 Satellite همین است: دستگاهی برای اجرای پلاگینهای UAD-2 داخل DAW بدون فشار به CPU، که کنار Apollo، Arrow یا کارت PCIe هم کار میکند. نسخهٔ Thunderbolt 3 آن در دو مدل QUAD با چهار SHARC و OCTO با هشت SHARC عرضه میشود.
ولی Satellite ابزار میکس است. UA صریح میگوید Satellite به DSP برنامهٔ Console در Apollo اضافه نمیکند و توان پردازش realtime هنگام ضبط را بالا نمیبرد. ورودی و خروجی صوتی هم ندارد. برای ضبط بیتأخیر از پلاگین، DSP خود Apollo تعیینکننده است.
انتخاب نوع اتصال ساده است. کامپیوتر تاندربولتدار، مک یا PC، سراغ Satellite Thunderbolt میرود، ویندوز بدون تاندربولت سراغ Satellite USB، و کیس دسکتاپ با اسلات خالی سراغ کارت PCIe. هشدار میزبانان آدیو مگ اینجا به کار میآید: Satellite USB فقط با ویندوز کار میکند، پس اگر روزی به مک میروید نسخهٔ تاندربولت را بخرید. Apollo Solo هم همینطور است: نسخهٔ تاندربولت با مک و ویندوز کار میکند و Solo USB فقط با ویندوز. در یک سیستم حداکثر شش دستگاه UAD-2 مینشیند، از جمله حداکثر چهار Apollo تاندربولت.
هستهها کیفیت را عوض نمیکنند. Apollo Solo یک SHARC دارد و Apollo x16 Gen 2 شش تا، و میزبان آدیو مگ در قسمت Apollo تأکید میکند که فرقشان فقط در تعداد پلاگین همزمان است. Apollo Twin X Gen 2 هم دو مدل DUO و QUAD دارد که در قسمت TEC Awards گفته میشود فقط در تعداد DSP فرق دارند.
Native، Spark و DSP کنار هم
| ویژگی | Native | Spark | DSP روی Apollo/Satellite |
|---|---|---|---|
| محل پردازش | CPU کامپیوتر | CPU کامپیوتر | تراشههای SHARC داخل دستگاه |
| سختافزار UA لازم | ندارد | ندارد | Apollo، Satellite یا کارت PCIe |
| نام در DAW | UADx | UADx، چون نسخهٔ native است | UAD |
| فرمت | VST3، AU، AAX | AAX، VST3، AU | VST3، VST2، AU، AAX |
| شکل خرید | مجوز دائمی | اشتراک ماهانه یا سالانه | مجوز روی حساب و سختافزار ثبتشده |
| فعالسازی | تا سه مکان، بعدش آفلاین | فقط iLok Cloud یا iLok USB | Authorize Plug-Ins در UAD Meter & Control Panel |
| سقف نمونهٔ همزمان | توان CPU | توان CPU | هستههای DSP و مصرف هر پلاگین |
| مانیتور بیتأخیر از پلاگین | ندارد | در اشتراک نیست | نزدیک صفر، مستقل از بافر |
| Unison | ندارد | ندارد | فقط Apollo، در اینسرت Unison |
| کاتالوگ | بیش از ۶۵ عنوان | ۶۵+ عنوان بهجز چند استثنا، با سازها و LUNA Studio | بیش از ۲۰۰ پلاگین |
| سیستمعامل | macOS 11 تا 27، Windows 10/11 ۶۴ بیتی | macOS و Windows | Satellite TB3: macOS 11 تا 26، Windows 10 ۶۴ بیتی یا 11 با TB3/TB4 |
| پردازندهٔ کامپیوتر | Intel، AMD، Apple silicon | Intel، AMD، Apple silicon | AMD با تاندربولت UAD آزموده نشده، با Solo و Arrow ناسازگار |
منبع: مقالهٔ Native و DSP در وبلاگ UA · مرکز راهنمای UA
از این جدول، ردیف پردازنده را دستکم نگیرید: نسخهٔ native روی AMD هم اجرا میشود، ولی سیستمهای AMD با دستگاههای تاندربولت UAD آزموده نشدهاند و Apollo Solo و Arrow اصلاً با آنها ناسازگارند. صدای دو نسخه ولی یکی است.
یک خرید، دو نسخه؟
بیشترین سردرگمی همینجاست. قاعدهبهقاعده میرویم.
قاعدهٔ اصلی: برای هر پلاگین UAD که در زمان خرید هم نسخهٔ native و هم DSP داشته باشد، یک خرید مجوز هر دو را میدهد. فرقی نمیکند برای native بخرید یا DSP یا هر دو. قید «در زمان خرید» را جدی بگیرید.
بقیه، استثناها و قیدهای همین جملهاند:
- عنوانهای فقط-native، همانهایی که بالاتر نام بردیم بهعلاوهٔ Topline Vocal Tune و بقیهٔ فهرست UA، نسخهٔ DSP ندارند و خریدشان چیزی برای Apollo باز نمیکند.
- عنوانهای فقط-DSP همچنان Apollo یا سختافزار UAD لازم دارند.
- اشتراک Spark Studio فقط نسخههای native را میدهد.
- اگر نسخهٔ DSP پلاگینی را از قبل دارید و نسخهٔ native آن بعداً آمده، «ممکن است» نسخهٔ native را رایگان بگیرید. استثناهای فعلی: Helios Type 69، Manley Variable Mu، SSL 4000 E، SSL 4000 G و Little Labs Voice Of God.
- UA هنگام عرضهٔ Spark در ۲۰۲۲ اعلام کرد مالکان مجوز دائمی، مجوز Spark متناظر را رایگان میگیرند. آن حرف آن روز بود و قاعدهٔ امروز بند ۴ است.
یک مثال فرضی. دنبال LA-2A هستید. نسخهٔ Leveler Collection را بخرید، هر دو مجوز را میگیرید، چون هر دو نسخه را دارد و در فهرست فقط-native نیست. Teletronix LA-2A Tube Compressor را بخرید، فقط native دارید، آن هم عنوانی که در اشتراک Spark Studio نیست.
اسمها تقریباً یکیاند و نتیجهٔ خرید کاملاً فرق دارد.
در فروشگاه UAD راه سریعی برای تشخیص هست: نشان «Apollo» کنار عنوان یعنی نسخهٔ DSP دارد و نشان «Native» یعنی نسخهٔ native. بین دو نسخه هم تنظیمها و پریستها با کپیوپیست جابهجا میشوند.
بعد از خرید چند چیز دیگر معلوم میشود:
- مجوز دائمی native روی حداکثر سه مکان، کامپیوتر یا iLok USB نسل ۲ به بعد، فعال میشود و بعدش آفلاین کار میکند.
- از هر پلاگین native یک دمو ۱۴ روزه میشود گرفت و ریست دمو ممکن نیست.
- UA نرمافزار را پس نمیگیرد و وجه را برنمیگرداند. دمو را جدی بگیرید.
- پلاگین native بهتنهایی به حساب دیگری منتقل نمیشود. اگر Apollo را با همهٔ پلاگینهایش بفروشید، نسخههای native همراه مجوزهای DSP به مالک جدید میروند، ولی پلاگین جدا از دستگاه DSPدار (Apollo، Satellite، Arrow) منتقل نمیشود.
یک ناهمخوانی را هم بگوییم، هرچند حرف همکاران خودمان است. در قسمت UAD آدیو مگ گفته میشود پلاگین خریداریشده مادامالعمر به نام شماست و روی هر کارتی که ثبت کنید میآید. در منبع رسمی UA که خواندیم فقط انتقال همراه فروش دستگاه توضیح داده شده است. این را پیش از خرید با خود سازنده چک کنید.
کدهای پلاگین UAD در تکنیک
تکنیک نماینده و پخشکنندهٔ رسمی یونیورسال آدیو در ایران است. صفحهٔ چهار کد پلاگین را خواندیم:
| کد | عنوانها | شرط سختافزار روی صفحه | موجودی |
|---|---|---|---|
| 12 UAD Plugins | ۱۲ عنوان، از جمله EMT 140، Neve 1073، UA 610، Fairchild | Apollo یا Satellite | موجود |
| 16 UAD Plugins | ۱۶ عنوان، از جمله LA-2A، 1176، Pultec، Studer A800 | Apollo یا Satellite | موجود |
| 18 UAD Plugins | ۱۸ عنوان، از جمله EMT 140، Studer A800، Softube Amp Room | Apollo یا Satellite | موجود |
| 11 UAD Plugins | ۱۱ عنوان مسترینگ، از جمله SSL E، SSL G، Manley Massive Passive | Apollo یا Satellite | موجود |
منبع: صفحههای محصول تکنیک، خواندهشده در ۴ آبان ۱۴۰۵.
صفحههای کدهای ۱۲، ۱۶ و ۱۸تایی کد را با Volt ناسازگار میدانند، که با حرف UA جور است. سؤال باز این است که این کدها، مثل خرید مستقیم از UA، هر دو مجوز native و DSP را میدهند یا فقط DSP. منبعی برای جوابش پیدا نکردیم.
تا روشن شدن این، فقط میدانیم کدام عنوانها اصلاً نسخهٔ native ندارند. خانوادهٔ Precision در هر چهار کد، Cambridge EQ در کدهای ۱۲ و ۱۱تایی، AKG BX 20، EP-34 و Cooper Time Cube در کدهای ۱۶ و ۱۸تایی، Antares Auto-Tune Realtime در کد ۱۶تایی، Softube Amp Room و Sonnox Oxford Inflator در کد ۱۸تایی و Neve 33609 در کد ۱۱تایی، در فهرست native UA نیستند. در کد ۱۱تایی، SSL 4000 E و G نسخهٔ native دارند ولی از ارتقای رایگان به native مستثنا هستند. Precision Multiband هم در هر چهار کد هست، UA آن را جزو پلاگینهای مسترینگ (mastering-grade) میشمارد و مانیتور زنده در Console را با آن توصیه نمیکند.
سختافزارهای DSP موجود در فهرست تکنیک: UAD-2 Satellite Thunderbolt 3 OCTO Core، Apollo Solo Thunderbolt Heritage Edition، Apollo Twin X DUO Gen 2 Essential+ و Apollo X16 Gen 2 Essentials+. همهٔ کدها در دستهٔ پکیجهای یونیورسال آدیو هست و مقایسهشان در «پکیجهای پلاگین یونیورسال آدیو» آمده است.
پرسشهای متداول
با کارت صدای Volt میشود پلاگین UAD اجرا کرد؟
نسخهٔ native بله، چون روی CPU اجرا میشود و سختافزار UA نمیخواهد. نسخهٔ DSP نه، چون Volt از نرمافزار UAD و Console استفاده نمیکند.
صدای Native با DSP فرق دارد؟
UA میگوید یکی است. میزبانان آدیو مگ هم در قسمت پردازشگرها از نالتستهایی میگویند که همین را نشان میداد.
منابع
- UAD Native vs. Apollo DSP Plug-Ins (Universal Audio)
- UAD-2 Powered Plug-Ins Basics & FAQ
- UA Launches UAD Spark Plug-Ins and Subscription Service
- UAD Spark Studio: Everything You Need to Make Hit Records
- مرکز راهنمای UA: Native و DSP چه فرقی دارند · FAQ: UAD Native · نیازمندیهای Native و Spark Studio · فهرست پلاگینهای Native · Spark Studio آفلاین · UA Connect · نصب و فعالسازی · Unison · UAD Console · UAD DSP Chart · مدیریت تأخیر · نیازمندیهای Satellite TB3 · نیازمندیهای Apollo Solo و Arrow
- صفحههای محصول UA: UAD-2 Satellite TB3 · Apollo Twin X Gen 2 · Apollo Solo · Apollo x16 Gen 2
- ویدیوهای آدیو مگ: چرا حرفهایها از پلاگینهای UAD استفاده میکنند! · معرفی انواع پردازشگر صدا · هرآنچه باید درباره Apollo بدانید · RME یا Apollo؟ · بهترین کارت صداهای ۲۰۲۶ · راز Latency و Buffer Size · مقایسه عملکرد اکولایزرها · گفتوگو با افشین عزیزی
- صفحههای تکنیک: 12 UAD Plugins · 16 UAD Plugins · 18 UAD Plugins · 11 UAD Plugins
این مقاله با استفاده از منابع رسمی سازندگان و ویدیوهای آدیو مگ نوشته شده است.