آکوستیک اتاق استودیو خانگی با بودجهٔ کم
اگر وسط اتاق خواب آپارتمانتان ایستاده‌اید و فکر می‌کنید میز را کجا بگذارید و چه چیزی به دیوار بزنید، با همان اتاقی طرفید که بیشتر استودیوهای خانگی از آن شروع می‌شوند: جعبه‌ای با دیوارهای موازی، سقفی نه‌چندان بلند و پنجره‌ای که شاید بلرزد. بم یک جای اتاق زیاد است و جای دیگرش گم می‌شود، و وکالی که ضبط می‌کنید صدای دیوارها را هم با خودش می‌آورد.
پاسخ کوتاه: آکوستیک اتاق را از کارهایی شروع کنید که خرید نمی‌خواهند: جای میز و اسپیکر و صندلی. بعد سراغ وسایل خانه، جاذب دست‌ساز پشم معدنی و، برای ضبط، فیلتر بازتاب بروید و پنل آماده و نرم‌افزار اصلاح اتاق را برای آخر نگه دارید. فوم نازک بم را درست نمی‌کند و نرم‌افزار هم جای درمان فیزیکی را نمی‌گیرد.
عایقبندی صدا با آکوستیک فرق دارد
این دو را از همین اول جدا کنید. عایقبندی صدای بیرون را بیرون نگه می‌دارد و صدای شما را داخل. آکوستیک اثری است که خود اتاق روی صدایی می‌گذارد که در آن ضبط می‌کنید و می‌شنوید. این مقاله دربارهٔ دومی است.
عایقبندی با جرم کار میکند. دیوار ضخیم‌تر و متراکم‌تر صدا را بهتر نگه می‌دارد، و جرم با یک لایهٔ هوا مؤثرتر است. شکل حرفه‌ای‌اش «اتاق شناور» است: دیوار و کف و سقفی تازه، چند اینچ جدا از سازهٔ اصلی. بدون ساخت‌وساز هم درزگیری کمک زیادی میکند: متراکم‌ترین نوار درزگیری برای قاب در و پنجره، و درزگیر لاتکسی آکوستیکی دور کانال تهویه و قوطی پریز.
اتاق کوچک با بم چه میکند
اتاق‌هایی با تناسب معمول بین ۳۰ تا ۲۰۰ هرتز رزونانس دارند که به آن‌ها «مُد» می‌گویند. در اتاق کوچکی که دیوارهایش موازی‌اند، موج ایستاده راحت شکل می‌گیرد و هر چه می‌شنوید رنگ اتاق را می‌گیرد، تقریباً هیچ‌وقت به نفع صدا. شدتش به جای شما و اسپیکرها بستگی دارد. حاصل، قله و دره در پاسخ بم است، و تا اتاق درمان نشده، قضاوت بم هر ضبطی خیلی سخت می‌ماند.
بازتاب‌های اتاق کوچک هم بی‌تقصیر نیستند. پژواک‌هایشان آن‌قدر کوتاه است که اثری به اسم فیلتر شانه‌ای می‌سازند و صدا را نازک و بی‌رنگ می‌کنند. برای همین به ظاهر اتاق زیاد اعتماد نکنید. خیلی از اتاق‌هایی که «مرده» به نظر می‌رسند واقعاً مرده نیستند، چون گوش بیشتر بازتاب‌های زیر را می‌شنود و فضای بم معمولاً پیدا نیست، و همین بم انباشته ضبط را کدر و پربوم میکند.
اگر بین دو اتاق حق انتخاب دارید، اتاق کاملاً مربع یا مکعبی را کنار بگذارید، چون بازتاب مزاحم بیشتری دارد. اتاق مستطیلی که طول و عرض و ارتفاعش سه اندازهٔ متفاوت است نقطهٔ شروع بهتری است.
ضبط و میکس یک اتاق نمی‌خواهند
برای میکس اتاقی می‌خواهید که صدایی از خودش اضافه نکند، و رایج‌ترین راهش کم کردن بازتاب تا جای ممکن است. اتاق ضبط خوب ولی نباید مرده باشد و باید ساز و صدا را «حمل» کند، چیزی که بروس سوئدین، مهندس افسانه‌ای ضبط، اسمش را acoustic support گذاشته است.
در استودیوی خانگی همهٔ این‌ها در یک اتاق اتفاق می‌افتد، و یک راه ساده این است که اتاق را به یک سر مرده (dead end) و یک سر زنده (live end) تقسیم کنید. اگر میز رو به یک دیوار است و اسپیکرها کنار همان دیوارند، این نیمه سر مرده است و جاذب می‌گیرد، و نیمهٔ دیگر سطوح بازتابنده دارد. برای وکال خشک هم کافی است میکروفون را به سر مرده ببرید.
از کجا شروع کنیم: ترتیب کارهای آکوستیک اتاق
این ترتیب را از کنار هم گذاشتن چند منبع چیده‌ایم، از کارهای بی‌خرج تا محصول آماده.
| قدم | کار | چرا | اثرش روی ضبط/میکس |
|---|---|---|---|
| ۱ | جای میز، اسپیکر و صندلی | اثر مُدها به جای اسپیکر و شنونده بستگی دارد و جابه‌جایی کوچک هم محسوس است | میکس: بم قابل‌اعتمادتر و تصویر استریوی بهتر |
| ۲ | کمد لباس، کاناپه، قفسهٔ کتاب، پرده و فرش | با وسایل موجود بخشی از کار جاذب و پخش‌کننده انجام می‌شود | ضبط: وکال خشک‌تر جلوی کمد · میکس: کاناپه در جای پربوم |
| ۳ | جاذب دست‌ساز · برای ضبط، فیلتر بازتاب | ساخت دستی جایگزین محصول آماده است و فیلتر بازتاب برای ضبط‌کننده شروعی مؤثر | میکس: پشت اسپیکرها، کناره‌ها، سقف · ضبط: بازتاب کمتر پیش از کپسول |
| ۴ | پنل و بسترپ آماده | بسترپ برای مُدها مؤثرتر از جاذب معمولی است | هر دو: رزونانس بم کمتر |
| ۵ | اندازه‌گیری و اصلاح اتاق | فقط باقی‌ماندهٔ مشکل را درست میکند | میکس: پالایش پاسخ فرکانسی، بی‌اثر روی ریورب |
پله‌ها را جابه‌جا نکنید. نقطه‌های بازتاب اول را از جای نشستن پیدا می‌کنید و با صندلی جابه‌جا می‌شوند. دفترچهٔ KH 120 II هم تنظیم اسپیکر با اتاق را بعد از هر تغییر فیزیکی از نو می‌خواهد.
اول جای میز و اسپیکر و صندلی
پیش از هر خریدی، اسپیکرها را روی پایه بگذارید و موسیقی پخش کنید. ساده‌ترین راه شناختن اتاق همین است.
اولین تصمیم جای صندلی است. وسط اتاق ننشینید. فرکانس پایهٔ اتاق یا هارمونیک‌هایش درست همان‌جا «نال» می‌سازند، نقطه‌ای که بخشی از بم در آن خنثی می‌شود. مُدهای محوری، بین دو دیوار روبه‌رو، قوی‌ترین مُدهای استودیو هستند، و در ویدیوی Room Modes آدیو مگ گفتیم که راحت‌ترین راه مقابله با آن‌ها جابه‌جا کردن اسپیکر و جای نشستن است.
بین دیوار جلو و پشت آزادانه جابه‌جا شوید، ولی بین دو دیوار کناری درست وسط بنشینید تا تصویر استریو متوازن بماند. اتاق خیلی باریک است؟ شاید لازم باشد اسپیکرها را کنار دیوار پهن‌تر بچینید تا از بازتاب دیوار کناری دور شوند. چیدمان هم قرینه باشد، یعنی اسپیکر چپ همان‌قدر از دیوار چپ فاصله داشته باشد که اسپیکر راست از دیوار راست.
فاصله از دیوارها
اسپیکر نزدیک دیوار بخشی از بمش را از دیوار پس می‌گیرد: بعضی فرکانس‌ها هم‌فاز برمی‌گردند و قله می‌سازند، بعضی ناهم‌فاز و دره. چاره این است که فاصلهٔ اسپیکر تا دیوار پشت، دیوار کناری و کف یا سقف با هم فرق کند و هیچ‌کدام مضرب دقیق دیگری نباشد. مثلاً اگر پشت اسپیکر ۱٫۵ فوت (حدود ۴۶ سانتی‌متر) از دیوار است، تا دیوار کناری دقیقاً ۳ یا ۴٫۵ فوت نباشد.
دورتر هم همیشه بهتر نیست. پشت اسپیکر بیش از ۸۰ سانتی‌متر از دیوار فاصله نگیرد. برای KH 120 II و KH 150 بدون ساب‌ووفر، فاصلهٔ ۰٫۸ تا ۱٫۷۵ متر از دیوار پشت، دیوار کناری سخت یا سقف سخت احتمال افت بم را بالا می‌برد. با ساب‌ووفر این بازه ۰٫۸ تا ۱ متر است.
مثلث، ارتفاع و بلندی صدا
شما و دو اسپیکر سه رأس یک مثلث متساوی‌الاضلاع باشید و اسپیکرها حدود ۳۰ درجه رو به گوش بچرخند. فاصلهٔ دو اسپیکر را با یک کابل اندازه بگیرید و جای سرتان را از روی همان پیدا کنید. در اتاق کوچک این فاصله معمولاً ۳ تا ۵ فوت است و در اتاق تنگ کم کردنش اشکالی ندارد.
محور آکوستیکی اسپیکر باید رو به گوش شما باشد. جای محور به مدل بستگی دارد. در ویدیوی نویمن نقطه‌ای درست زیر توییتر است، در دفترچهٔ KH 120 II بین ووفر و توییتر، با دید مستقیم از جای شنیدن به هر دو درایور، و برای Alpha Evo ارتفاع توییتر ملاک است. اینکه توییتر هم‌سطح گوش باشد یا ووفر هنوز بحث است. هر دو را امتحان کنید. فقط اسپیکرها درست در نیمهٔ فاصلهٔ کف تا سقف نباشند.
بلندی دو اسپیکر را هم در جای شنیدن یکی کنید، قدمی که زیاد فراموش می‌شود. اگر هنوز اسپیکر نخریده‌اید، معیارهایش را در «راهنمای خرید اسپیکر مانیتورینگ در ۱۴۰۵» ببینید.
روی میز یا روی پایه؟
یونیورسال آدیو (Universal Audio) و نویمن (Neumann) هر دو اسپیکر را روی پایه ترجیح می‌دهند تا بازتاب سطح میز کم شود، و یونیورسال آدیو پایهٔ محکم و جداشده را پشت میز می‌خواهد تا لرزش یک اسپیکر به دیگری نرسد. فوکال (Focal) در دفترچهٔ Alpha Evo نرم‌تر است و گذاشتن روی میز میکس را هم کاملاً ممکن می‌شمارد، به شرط اینکه توییتر تقریباً هم‌ارتفاع گوش باشد. اگر میز تنها جای ممکن است، اسپیکرها را نزدیک لبهٔ جلوی میز و روی بلوک فوم بگذارید.
کلیدهای پشت اسپیکر ابزار بی‌خرید همین مرحله‌اند. روی KH 120 II این کلیدها برای سلیقه نیستند و برای تطبیق اسپیکر با جایش در اتاق‌اند:
| جای اسپیکر | کلید و نقطهٔ شروع |
|---|---|
| KH 120 II / KH 150 در کنج | BASS −6 dB و LOW-MID −2 dB |
| KH کنار دیوار سخت (آجر، بتن) | BASS، −4 dB |
| KH نزدیک میز بزرگ | LOW-MID، −4 dB |
| Alpha Evo نزدیک دیوار یا کنج | LF SHELVING، −2 تا −6 dB |
نقطه‌های بازتاب اول را با آینه پیدا کنید
بازتاب‌های اول کمی بعد از صدای مستقیم اسپیکر به گوش می‌رسند. تصویر استریو را مبهم می‌کنند، و با فیلتر شانه‌ای در میانه، جایی که گوش حساس‌ترین است، قله و دره‌های باریکی می‌سازند که صدا را تیز و خسته‌کننده میکند.
پیدا کردنشان یک آینه و یک دوست می‌خواهد. روشش را GIK Acoustics، سازندهٔ پنل آکوستیک، قدم‌به‌قدم شرح داده است:
- سر جای همیشگی‌تان بنشینید، همان‌طور که میکس می‌کنید.
- دوستتان آینه را روی دیوار چپ و هم‌ارتفاع اسپیکر بگیرد و آرام به سمت عقب اتاق ببرد.
- هر جا اسپیکر چپ را در آینه دیدید علامت بزنید، و هر جا اسپیکر راست را دیدید هم.
- همین را روی دیوار راست تکرار کنید، و اگر چند جای نشستن دارید، برای هر صندلی.
جاذب‌ها را روی همین علامت‌ها نصب می‌کنید، به‌اضافهٔ یک ابر (cloud) روی سقف بالای جای میکس. این نقطه‌ها در واقع ناحیه‌اند. اگر برای هر سطح فقط یکی دو پنل دارید، دقت جای نصب حیاتی است، ولی با پنل بیشتر، پوشاندن سطح بزرگ‌تر مؤثرتر است و دقت کمتری می‌خواهد.
وسایل خانه چقدر کار می‌کنند
قفسهٔ کتاب پر، پردهٔ کلفت، کوسن و مبل پرحجم کار آکوستیکی واقعی انجام می‌دهند، اگر جای درستی بنشینند. نزدیک پنجره ضبط می‌کنید؟ پرده را بکشید.
سر فرش منابع یکی نیستند. از نظر یونیورسال آدیو، فرش کردن اتاق «احتمالاً مهم‌ترین کار»ی است که برای مهار ریورب اتاق می‌شود کرد. نویمن با این همراه نیست: فرش ضخیم فقط بازتاب‌های زیر را می‌گیرد، چون طول موج بم خیلی بلند است، و برای کوتاه کردن میرایی در کل طیف جاذب پهن‌باند لازم است. پس روی کف چوبی فرش بیندازید، ولی از آن درمان بم نخواهید.
اگر هنوز دستتان به بسترپ نمی‌رسد، به کاناپه نگاه کنید. بسته به ساختش، یک کاناپهٔ قدیمی و حجیم می‌تواند انرژی بم زیادی جذب کند. آن را جایی بگذارید که اتاق بیشترین بوم را دارد، و اگر نمی‌دانید کجاست، اول کنج را امتحان کنید.
فوم، پشم‌سنگ و ساختن جاذب
«فوم» در منابع به سه مادهٔ متفاوت گفته می‌شود: فوم تخممرغی، فوم آکوستیک مخصوص و فوم ملامین. مؤثرترین مواد جاذب پهن‌باند الیاف معدنی مثل Rockwool و فوم ملامین مثل Basotect هستند. پشم‌سنگ ارزان‌تر است ولی به‌خاطر خطر احتمالی برای سلامتی باید با احتیاط زیاد جابه‌جا شود، و ملامین گران‌تر ولی راحت‌کار است.
سر فوم‌های معمولی منابع هم‌نظر نیستند. از نظر یونیورسال آدیو، چند مربع فوم آکوستیک روی دیوارهای کناری فلاتر اکو را کم و تصویر استریو را تمیز میکند، و انتلوپ (Antelope) هم فوم تخممرغی را گزینهٔ دم‌دستی شروع حساب میکند. نویمن کارتن تخم‌مرغ را صریحاً رد میکند و پشم معدنی و فوم آکوستیک مخصوص را خیلی مؤثرتر می‌داند (کارتن تخم‌مرغ را با فوم تخممرغی یکی نگیرید). حد فوم را اس‌ای الکترونیکس (sE Electronics) از همه صاف‌تر گفته است: زیر را خوب جذب میکند ولی برای بم کاری نمی‌کند.
ما در آدیو مگ به همین حرف آخر نزدیکیم. در ویدیوی پشم‌سنگ گفتیم که جذب فوم از حدود ۲ یا ۳ کیلوهرتز به بالا شروع می‌شود و پایین‌تر با شیب تند افت میکند، و جای فوم و نمد را سالن کنفرانس و اتاق دوبله دانستیم، جایی که نه ساز هست و نه اسپیکر. این بازه را از زیرنویس خودکار ویدیو برداشته‌ایم.
ضخامت چقدر باشد
جاذب ضخیم‌تر تا بم پایین‌تری کار میکند. عددهای منابع به هم نمی‌خورند، چون هرکدام برای کار دیگری است:
| ضخامت | کاربرد |
|---|---|
| حدود ۵ سانتی‌متر (۲ اینچ) | از نظر GIK رایج‌ترین پنل برای نقطه‌های بازتاب اول |
| ۱۰ سانتی‌متر | از نظر نویمن کمترین ضخامت جاذب پهن‌باند |
| ۲۰ سانتی‌متر | جذب بیشتر در بم |
| ۳۰ سانتی‌متر | بهینه، ولی اغلب به‌خاطر جایی که می‌گیرد واقع‌بینانه نیست |
پنل نازک کنار میز فقط باید بازتاب اول را مهار کند، ولی جاذب همه‌منظوره قرار است در کل طیف، از جمله بم، اثر بگذارد. اگر جایش را دارید، ضخیم‌تر بسازید.
فاصلهٔ هوا پشت جاذب
جاذب را اگر بشود ۵ تا ۱۰ سانتی‌متر دور از دیوار نصب کنید تا در بم مؤثرتر شود. در ویدیوی پشم‌سنگ ما هم به همین رسیدیم: فاصلهٔ هوا از همان مقدار ماده کار بیشتری می‌کشد، اگر بخواهید با کمترین ماده بسازید، ۵ سانت ماده با ۵ سانت فاصله می‌تواند خوب جواب بدهد، ولی ترجیح خودمان ۱۰ سانت ماده با ۵ سانت فاصله است.
سقف راحت‌ترین جا برای این فاصله است. جاذبی که با قاب سبک از سقف آویزان شود هم مؤثرتر است و هم راحت‌تر برداشته می‌شود، و پیشنهاد ما برای این ابر سقفی جاذب ۱۰ سانتی با ۱۰ سانت فاصله است.
دانسیتهٔ پشم‌سنگ
خیلی‌ها پشم‌سنگ پرچگال‌تر می‌خرند به این امید که بم بیشتری بگیرد. در همان ویدیو این باور را زیر سؤال بردیم: در شبیه‌سازی نرم‌افزاری همان ویدیو، برای جاذب ۵ سانتی روی دیوار، دانسیتهٔ «۵۰» بهترین عملکرد را داشت. این عدد هم از زیرنویس خودکار است و هنوز با منبع رسمی تطبیقش نداده‌ایم.
ساختن و نصب
یک دستور ساخت ساده: فوم ملامین را به قاب چوبی حدوداً ۵۰ در ۱۰۰ سانتی‌متری بچسبانید، جلو و کناره‌ها را با پارچه بپوشانید و پارچه را پشت قاب پرچ کنید.
اولین جای جاذب پشت اسپیکرهاست. با دو پنل شروع کنید، یکی درست پشت هر اسپیکر، که باید مانیتورینگ را خیلی بهتر کند. اگر هنوز خشک نیست، یکی دو جاذب بین دو اسپیکر اضافه کنید و بعد سراغ دیوارهای کناری، همان نقطه‌های آینه، و سقف بالای سرتان بروید. دست‌کم حدود ۳۰ درصد دیوار سر مرده را بپوشانید.
فقط مراقب باشید اتاق را خفه نکنید. اتاق خیلی مرده شاید برای میکس خوب باشد، ولی جای دلپذیری برای ساختن موسیقی نیست، و دیوارهایی که بیش از حد درمان شده‌اند ممکن است صدای «جعبه‌ای» یا «تودماغی» بدهند.
بسترپ و گوشه‌ها
جاذب‌های دیواری معمولاً حریف مُدهای بم نمی‌شوند، چون این مُدها برای جاذب پهن‌باند زیادی پایین‌اند. جاذبی که روی بم اثر معقولی بگذارد دست‌کم ۳۰ سانتی‌متر ضخامت می‌خواهد، و در جدول ضخامت دیدید که این‌قدر جا اغلب واقع‌بینانه نیست. راه دیگر بسترپ است.
بسترپ دو نوع دارد. نوع جاذب حجیم است ولی در بازهٔ نسبتاً پهنی کار میکند، و نوع رزونانسی فقط در بازهٔ باریکی کار میکند و اغلب باید روی همان فرکانسی تنظیم شود که قرار است جذب کند. جایش معمولاً کنج اتاق است، جایی که انرژی بم بیشترین است، و برای همین گفتیم کاناپه را اول در کنج امتحان کنید. برای سر زنده، جایی که ضبط می‌کنید، هم بسترپ را در نظر بگیرید، چون رزونانس بم را در صدای ضبط‌شده هم نمی‌خواهید.
سر زندهٔ اتاق و پخش‌کننده
نیمهٔ پشت سرتان را با جاذب پر نکنید. سر زنده باید سطح بازتابنده داشته باشد، ولی دیوار لخت فلاتر اکو می‌سازد، همان بازتاب‌های فلزی‌صدایی که سطوح موازی و صاف درست می‌کنند. سطح نامنظمی لازم است که صدا را به همه طرف پخش کند. دیفیوزر همین است: معمولاً چوب یا ماده‌ای بازتابنده با سطحی عمداً ناهموار که بازتاب را به جهت‌های مختلف می‌پراکند.
ساختن دیفیوزر در خانه سخت است، ولی جایگزینش شاید همین حالا در اتاقتان باشد: قفسهٔ کتاب روی دیوار پشت، به شرطی که کتاب‌ها را نامرتب بچینید تا سطح دندانه‌دار بسازند، یا گیتارهایی که به دیوار آویخته‌اید. این‌ها به دیفیوزر مخصوص نمی‌رسند، ولی تقریباً هر چیزی از دیوار لخت بهتر است.
کنار میز حساب فرق میکند. در اتاق خیلی کوچک، برای ناحیهٔ بازتاب اول، جذب معمولاً انتخاب امن‌تری از پخش است.
ضبط وکال در همین اتاق
برای وکال اتاقی ساکت با کمترین نویز و ریورب می‌خواهید. حمام معمولاً زیادی پرطنین است. اتاق خوابی که در آن میکس می‌کنید اغلب کافی است. داخل اتاق، پایهٔ میکروفون را نه در کنج و کنار سطح بازتابنده بگذارید و نه درست وسط. سر مرده برای وکال خشک مناسب است. فقط حواستان به فن کامپیوتر باشد.
کمد لباس وکال‌بوث بی‌خرید شماست. در کمد پر از لباس را باز کنید و میکروفون را جلویش بگذارید، طوری که کمد پشت سر خواننده باشد. این‌طرفی بهتر از حالت برعکس جواب می‌دهد، چون الگوی کاردیوئید صدای پشت میکروفون، مثل فن، را خودش رد میکند و لباس‌ها بازتاب‌هایی را می‌گیرند که از سمت خواننده، حساس‌ترین سمت میکروفون، می‌رسند.
فیلتر بازتاب و حدودش
میکروفون فقط صدای شما را نمی‌گیرد و اتاق را هم می‌شنود، و حتی کاردیوئید هم بازتاب صدایتان از دیوارها را برمی‌دارد. فیلتر بازتاب پشت میکروفون این بازتاب‌ها را پیش از رسیدن به کپسول مهار میکند. با کمد هم تناقضی ندارد: کمد بازتاب‌هایی را می‌گیرد که از سمت خواننده می‌آیند و فیلتر بازتاب دیوارهای اطراف را.
تکنیک دو مدل از این خانواده را دارد. اس‌ای Reflexion Filter X، یا RF-X، را با همان فناوری طراحی Reflexion Filter PRO و برای کسی ساخته که با بودجهٔ محدود کار میکند. چهار لایه دارد: پنل کامپوزیت سوراخ‌دار، پارچهٔ پشمی، فاصلهٔ هوا و فوم آکوستیک داخلی. RF SPACE بزرگ‌ترین عضو خانواده است، با سطح بزرگ‌تر و فاصله‌های هوای عمیق‌تر، و اس‌ای آن را مؤثرترین عضو هم معرفی میکند. اس‌ای ادعا میکند این فیلترها در کل طیف یکسان کار می‌کنند. اندازه‌گیری مستقلی از این ادعا ندیده‌ایم.
نصب درست سه نکته دارد. کپسول تقریباً هم‌تراز لبهٔ جلویی فیلتر و از نظر ارتفاع وسط آن باشد، هرچند بعضی میکروفون‌ها کمی جلوتر یا عقب‌تر بهتر صدا می‌دهند. بعد مجموعه را جلو و عقب ببرید تا مرکز ثقل بالای پایه بنشیند. پایهٔ عمودی بهترین است. روی بوم‌استند محکم هم می‌شود، با وزنهٔ تعادل و دقت در تعادل: اول فیلتر را به بازو ببندید و بعد میکروفون را.
فیلتر بازتاب جای درمان اتاق را نمی‌گیرد. در ویدیوی داستان sE هم همین را گفتیم: این ایزولاتورها قرار نیست کل کار آکوستیک را بکنند، ولی برای استودیویی که آکوستیک خوبی ندارد، یا وقتی چند نفر با هم می‌نوازند یا می‌خوانند، انتخاب خیلی خوبی‌اند. کمی جذب در اتاق همراه فیلتر بازتاب می‌تواند خیلی کمک کند. بقیهٔ چیدمان ضبط وکال در «آموزش ضبط وکال در خانه» آمده است.
اندازه‌گیری و اصلاح اتاق، آخر کار
اول درمان فیزیکی، بعد نرم‌افزار. تنظیم اسپیکر با اتاق (room alignment) وقتی بیشترین اثر را دارد که جای اسپیکر و درمان از قبل درست شده باشند. نرم‌افزار ریورب اتاق را عوض نمی‌کند. مُدهای شدید و فلاتر اکو هم راه‌حل فیزیکی می‌خواهند. کارش درست کردن باقی‌ماندهٔ مشکل است.
اندازه‌گیری با یک میکروفون اندازه‌گیری و نرم‌افزار تحلیل اتاق شروع می‌شود، که قله و دره‌های پاسخ، بازتاب زیاد و انباشت بم را نشان می‌دهد. اندازه را در چند نقطهٔ اطراف جای شنیدن می‌گیرند، نه در یک نقطه. بدون میکروفون اندازه‌گیری، تنظیم اسپیکر با اتاق حدس است.
حرف آخر با گوش است. متر میکس نمی‌کند. اول گوش، بعد متر. بی‌میکروفون هم می‌شود سنجید: بعد از چیدن و درمان، با موسیقی حرفه‌ای آشنایتان گوش بدهید و چند ضبط بی‌اکولایزر را روی سیستم‌های دیگر بشنوید، و اگر آنجا پربیس یا کم‌بیس بود، جای اسپیکرها را دوباره تنظیم کنید.
اشتباه‌هایی که زیاد می‌بینیم
چرخه‌ای که در آدیو مگ زیاد دیده‌ایم این است: جاذب آماده سفارش می‌دهید، با تست حرف زدن یا کف‌زدن راضی می‌شوید، دو سه روز بعد می‌فهمید اتاق «هوم» دارد و کیک و ساب را با تفکیک میکس نمی‌کنید، خیال می‌کنید بسترپ کم خریده‌اید، بیشتر می‌خرید، بدتر می‌شود، و آخرش سراغ عوض کردن اسپیکر می‌روید.
دو حلقهٔ این چرخه را در ویدیوی پرسش‌وپاسخ باز کرده‌ایم. تست کف‌زدن صدای گذرایی از حدود میانه به بالا می‌سازد و دربارهٔ بم چیزی نشانتان نمی‌دهد، و به‌جایش بهتر است اسپیکر را روشن کنید و ببینید در بم چه خبر است. و بسترپ را شکلش نمی‌سازد. فوم مثلثیِ ۲۰ سانتی در کنج هنوز فوم است، چون بسترپ به جنسش است.
پرسش‌های متداول
پنل آکوستیک صدای همسایه را کم میکند؟
این سؤال دربارهٔ عایقبندی است، که با جرم، لایهٔ هوا و درزگیری کار میکند. کار جاذب کم کردن بازتاب داخل اتاق است. برای صدای همسایه از درزگیری قاب در و پنجره شروع کنید.
فوم تخممرغی را که چسباندهام بکنم؟
از آن درمان بم نخواهید. اگر روزی بخواهید با پنل جاذب و بسترپ عوضش کنید، فومی که چسب خورده شاید سنباده بخواهد، پس اگر هنوز نصبش نکردهاید، چسب نزنید.
اگر اتاق هیچ‌جوره درست نشد چه؟
در ویدیوی میکس با هدفون آدیو مگ، حرف چند مهندس سرشناس را این‌طور جمع کردیم: اگر شرایط آکوستیکی، مکان یا تجهیزات لازم را ندارید، کار با یک هدفون خوب می‌تواند خیلی کارآمدتر باشد. انتخابش را در «راهنمای خرید هدفون استودیویی» آورده‌ایم.